Co nam mówią torfowiska - relacja
Co mówią nam wysokogórskie torfowiska o zmianach klimatu i zasobach wodnych? Podczas trzydniowego wyjazdu studyjnego można było poznać Torfowiska Gór Izerskich i ich rolę w magazynowaniu węgla i retencji wody.
Pokazaliśmy monitoring przyrodniczy na obszarze Karkonoszy i przyrodę Równi pod Śnieżką i Stawów Sobieszowskich. W dniach 15-17 października został zorganizowany wyjazd studyjny na pograniczu polsko-czeskim, w rejonie Karkonosko-Izerskim.
Wydarzenie zostało zrealizowane ze środków Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, w ramach inwestycji B3.3.1 Inwestycje w zwiększenie potencjału zrównoważonej gospodarski wodnej na obszarach wiejskich, pod nazwą „Co mówią nam wysokogórskie torfowiska o zmianach klimatu i zasobach wodnych”.
Dzień I – Torfowiska Gór Izerskich: Osada Orle i Hala Izerska
Pierwszy dzień był poświęcony poznaniu wyjątkowego ekosystemu torfowisk górskich
w rejonie Gór Izerskich. Uczestnicy wyruszyli pieszo z Osady Orle w kierunku Hali Izerskiej, przemierzając obszary rezerwatu przyrody „Torfowiska Doliny Izery” – jednego
z najcenniejszych kompleksów mokradeł w Sudetach, wpisanego na listę obszarów Ramsar.
Podczas wędrówki botaniczka,
specjalizująca się w torfowiskach, omówiła budowę i funkcjonowanie torfowisk wysokich, proces ich powstawania, znaczenie w retencji wody i magazynowaniu węgla oraz za-
grożenia wynikające ze zmian klimatycznych. Uczestnicy poznali charakterystyczne rośliny, m.in. mchy torfowce, wełniankę, modrzewnicę i żurawinę błotną, które przystosowały się do tutejszych, surowych warunków siedliskowych.
Dzień II – Monitoring przyrodniczy i zmiany klimatu w Karkonoszach
Drugi dzień obejmował zagadnienia zintegrowanego monitoringu środowiska przyrodniczego oraz obserwację zmian klimatycznych w Karkonoskim Parku Narodowym. Uczestnicy spotkali się
ze specjalistą klimatologiem w rejonie Szrenicy, gdzie funkcjonuje stacja meteorologiczna i ośrodek Zintegrowanego Monitoringu Środowiska Przyrodniczego (ZMŚP).
W ramach zajęć terenowych zostały zaprezentowane urządzenia pomiarowe oraz metody gromadzenia danych dotyczących klimatu, hydrologii i stanu ekosystemów górskich. W trakcie pieszej wędrówki do źródeł Łaby, uczestnicy poznali wysokogórskie typy roślinności Karkonoszy, dowiedzieli się o roli KPN w ochronie przyrody i edukacji ekologicznej oraz
o współpracy transgranicznej z czeskimi parkami narodowymi.
Dzień III – Przyroda Równi pod Śnieżką i Stawy Sobieszowskie
W ostatnim dniu wyjazdu studyjnego uczestnicy poznali przyrodę dolnych partii Karkonoszy, stąd wizyta na stawach Sobieszowskich. Stawy stanowią niezwykle cenny element środowiska przyrodniczego, pełniąc jednocześnie kluczowe funkcje ekologiczne, hydrologiczne i krajobrazowe.
Są to ekosystemy wodne o dużym znaczeniu dla zachowania bioróżnorodności – stanowią siedlisko dla wielu gatunków roślin, ptaków, płazów, owadów i ryb. W ich obrębie rozwijają się złożone zależności biologiczne, które przyczyniają się do utrzymania równowagi ekologicznej w całym regionie.
Kolejnym punktem była wyprawa do Kotła Małego Stawu. To polodowcowa niecka, położona na wysokości ok. 1 183 m n.p.m. wypełniona jeziorem, znanym jako Mały Staw. Kocioł powstał w wyniku działalności lodowca, który w epoce lodowej żłobił skały karkonoskie, tworząc strome ściany i głęboką nieckę. Od północy zamyka go wał moreny, który częściowo zatrzymuje wodę, dzięki czemu Mały Staw jest naturalny m zbiornikiem wodnym.
To miejsce pełni ważną funkcję retencyjną – zatrzymuje i magazynuje wodę z opadów oraz roztopów i spowalniają jej odpływ do karkonoskich potoków. Dzięki temu sprzyja stabilizacji stosunków wodnych w górnym piętrze Karkonoszy i wspiera występowanie unikalnych roślin i zwierząt, związanych ze środowiskiem wilgotnym.
Wyjazd studyjny ukazał, jak cenne i wrażliwe są górskie ekosystemy oraz jak kluczową rolę odgrywają w kształtowaniu zasobów wodnych i równowagi klimatycznej. Doświadczenia potwierdziły, że ochrona torfowisk, stawów i wysokogórskiej przyrody to nie tylko troska o bioróżnorodność, lecz także inwestycja w bezpieczeństwo wodne i odporność środowiska na zmiany klimatu.
Fot. Monika Miniewska, DODR
